Home 
Blog Barack Obama (1): de uitdaging voor een nieuwe leider
zondag, 04 januari 2009 18:27
Op 20 januari zal Barack Obama president van de Verenigde Staten zijn. De verwachtingen zijn hoog gespannen. Ik ben benieuwd wat er gaat gebeuren. Als politicoloog en als strategisch adviseur heb ik grote bewondering voor de manier waarop hij campagne heeft gevoerd. Heel vernieuwend in veel opzichten. Met name de manier waarop hij gebruik maakt van internet en sociale netwerksites is bijzonder. Dankzij miljoenen kleine donaties was zijn campagnekas beter gevuld dan die van zijn tegenstanders Hillary Clinton en John McCain, beide toch geen onervaren campagnevoerders. Maar zijn campagnestrategie ging verder dan alleen geld. Dankzij de sociale netwerksites stond hij dagelijks in rechtstreeks contact met zijn (potentiële) achterban.
Hij kon luisteren naar hun ervaringen en opinies en lokte gesprek uit door zelf opinies te verkondingen, smsjes te versturen en reacties te vragen. En dat was een beslissende factor in zijn overwinning. Snelheid en directheid van contact met het publiek zijn nooit eerder op deze schaal vertoond en Obama heeft op deze manier veel mensen aan zich verbonden. En daar ligt meteen de eerste uitdaging voor de nieuwe president. Kan hij die verbindingen met miljoenen supporter ook na 20 januari in stand houden? Kan de president van de USA smsjes versturen vanaf de blackberry of berichten op Facebook schrijven? Doet hij het niet dat loopt hij de kans het politieke kapitaal dat hij net heeft opgebouwd snel weer te verliezen.
De tweede grote uitdaging ligt in het management van zijn nieuwe team en de verwachtingen die daaraan gekoppeld worden. In de overgangsperiode heeft Obama tot nu toe sterk geopereerd. Hij heeft een regeringsteam van grote kwaliteit samengesteld. Hij heeft mensen om zich heen verzameld die kwaliteit hebben en die ook fors tegengas durven geven. Kom daar maar eens om bij de CEO's van grote bedrijven. Maar ook hier ligt een risico op de loer. Grote kwaliteiten roepen grote verwachtingen op voor het oplossen van de grote wereldproblemen. En dat die kwaliteiten nodig zijn is onmiskenbaar. De financiële en economische crisis, de noodzaak een nieuw Kyoto-akkoord te sluiten om de opwarming van de aarde tegen te gaan, de oorlog tussen Israël en Hamas in Gaza, Afghanistan, spanningen tussen India en Pakistan, het failliet van de Irak-politiek. Wat opvalt aan al deze problemen is dat ze niet door "sterke mannen of vrouwen" alleen zijn op te lossen. En Amerika kan het ook niet alleen, al kan het wel een doorslaggevende rol spelen. Maar de kern zal er in liggen om een nieuw collectief leiderschap mogelijk te maken, waarin stakeholders gezamenlijk verantwoordelijkheid voor de oplossing kunnen nemen. Als het nieuwe team vooral op kracht en te weinig op het bouwen van commitment aan de slag gaat, dan zullen de hoge verwachtingen snel tot teleurstelling leiden. Ook Obama zelf kan daarin gemakkelijk fouten maken. Twee weken geleden verhoogde hij zonder noemenswaardige argumentatie het doel om banen te scheppen van 2,5 naar 3 miljoen. Ik vind dat voor politici een gevaarlijke zaak. Want presidenten scheppen geen banen, ook al kunnen ze wel het klimaat creëren waarin dat mogelijk wordt. Door slim economisch beleid. Maar net zo min kan de president van de USA in zijn eentje de wereldproblemen oplossen. Laten we kijken of Obama de uitdaging van het tot stand brengen van collectief leiderschap ook aan kan. Dan zijn presidentschap echt geslaagd zijn en blijft het effect ervan ook daarna in stand.
